Δυσλιπιδαιμία


Η αυξημένη χοληστερίνη (χοληστερόλη) – όπως η υπέρταση -  επιταχύνει την αρτηριοσκλήρυνση με αποτέλεσμα να αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών επεισοδίων (κυρίως εμφραγμάτων).

Η χοληστερίνη παράγεται από τον ίδιο τον οργανισμό (στο συκώτι) και σε μικρότερο ποσοστό προσλαμβάνεται με τις τροφές που περιέχουν ζωικά λίπη (αυγά, λιπαρά κρέατα, γαλακτοκομικά προϊόντα, κ.λπ.). Η αύξησή της οφείλεται τόσο σε διαταραχή του μεταβολισμού του οργανισμού, όσο και στην πλούσια σε ζωικά λίπη διατροφή μας. Σπανιότερα, οφείλεται σε άλλα νοσήματα, όπως σε μειωμένη λειτουργία του θυρεοειδή αδένα (υποθυρεοειδισμός) ή κάποια βλάβη των νεφρών (νεφρωσικό σύνδρομο). Είναι αξιοσημείωτο ότι η δυσλιπιδαιμία (η αύξηση της χοληστερίνης και των τριγλυκεριδίων) – όπως και η υπέρταση – δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα.

Η ολική χοληστερίνη αποτελείται βασικά από δυο κλάσματα: την LDL-χοληστερίνη και την HDL-χοληστερίνη. H LDL - η λεγόμενη ‘’κακή χοληστερίνη’’ - διεισδύει στο τοίχωμα των αρτηριών ξεκινώντας έτσι την διαδικασία της αθηρωμάτωσης. Η διείσδυση αυτή επιταχύνεται όσο περισσότερη LDL-χοληστερίνη υπάρχει στο αίμα.  Αντίθετα, η HDL-χοληστερίνη ή ‘’καλή χοληστερίνη’’ δρα προστατευτικά απομακρύνοντας την κακή LDL από το τοίχωμα των αγγείων και παρεμποδίζοντας  έτσι την εξέλιξη της αθηρωματικής διαδικασίας.

Τα τριγλυκερίδια είναι άλλα λιπίδια που κυκλοφορούν στο αίμα και μπορεί να προέρχονται από τις τροφές ή να συντίθενται από τον ίδιο τον οργανισμό. Η αύξηση τους οφείλεται σε διαταραχή του μεταβολισμού του οργανισμού και σε αυξημένη πρόσληψη με το φαγητό. Ο αρρύθμιστος διαβήτης, το αυξημένο σωματικό βάρος, η κατάχρηση αλκοόλ και κάποια φάρμακα αυξάνουν τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων στο αίμα. Οι μακροχρόνιες συνέπειες της υπερτριγλυκεριδαιμίας (των αυξημένων τριγλυκεριδίων) είναι η στεφανιαία νόσος (σε μικρότερο βαθμό από όσο η αυξημένη χοληστερίνη) και η παγκρεατίτιδα (σοβαρή οξεία κατάσταση με δυνατό πόνο στην κοιλιά που χρειάζεται άμεση εισαγωγή σε νοσοκομείο) και παρατηρείται σε περιπτώσεις μεγάλης αύξησης των τριγλυκεριδίων στο αίμα (>1.000 mg/dl).

Για την εξέταση των λιπιδίων του αίματος πρέπει να προηγείται αποχή από το φαγητό για 12 ώρες (διαφορετικά θα επηρεασθεί η τιμή των τριγλυκεριδίων). Η πρώτη εξέταση πρέπει να γίνεται σε ηλικία 30 ετών στους άνδρες και 40 στις γυναίκες. Εξαίρεση αποτελούν τα άτομα με διαβήτη, που έχουν οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακού επεισοδίου στους γονείς ή τα αδέλφια (πριν τα 50 για τους άνδρες ή πριν τα 60 για τις γυναίκες), τα άτομα με οικογενειακό ιστορικό οικογενούς (κληρονομικής) δυσλιπιδαιμίας και τα άτομα που έχουν και άλλους παράγοντες κινδύνου όπως κάπνισμα, υπέρταση, κλπ.

Σε άτομα με φυσιολογικές τιμές λιπιδίων συστήνεται επανέλεγχος κάθε 5 χρόνια. Τα άτομα που έχουν οριακά φυσιολογικές τιμές χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση. Οι ‘’φυσιολογικές’’ (επιθυμητές) τιμές για τους ενήλικες (χωρίς στεφανιαία νόσο ή ΣΔ) είναι:

  • Ολική χοληστερίνη < 200 mg/dl
  • LDL-χοληστερίνη < 130 mg/dl (ιδανικά < 100)
  • HDL-χοληστερίνη >40 mg/dl (τουλάχιστον) για άνδρες και  >50 mg/dl για τις γυναίκες
  • Τριγλυκερίδια < 150 mg/dl

Η θεραπεία στηρίζεται βασικά στην LDL-χοληστερίνη. Όταν οι τιμές της ξεφεύγουν από τις τιμές – στόχο που συνιστώνται (ανάλογα με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο του κάθε ατόμου) τότε ξεκινάει η προσπάθεια ρύθμισης της δυσλιπιδαιμίας.  Το αν ο ασθενής θα λάβει, παράλληλα με τα συντηρητικά μέτρα, και άμεση φαρμακευτική αγωγή αυτό θα εξαρτηθεί από το βαθμό του καρδιαγγειακού κινδύνου. Σε γενικές γραμμές τα άτομα υψηλού κινδύνου λαμβάνουν άμεσα φαρμακευτική αγωγή. Στα υπόλοιπα άτομα μπορούμε να δοκιμάσουμε τρείς μήνες δίαιτας και άσκησης και αν αυτά τα μέτρα δεν αρκέσουν στο να φτάσουν την LDL στα επίπεδα – στόχο  τότε ξεκινάμε την φαρμακευτική αντιμετώπιση. Είναι σημαντικό να μην καθυστερήσουμε περαιτέρω την φαρμακευτικά αγωγή γιατί υπάρχει πάντα ο κίνδυνος κάποιου αιφνιδίου καρδιαγγειακού συμβάματος. Πρέπει να τονιστεί ότι η θεραπεία – όπως και στην υπέρταση - είναι εφόρου ζωής

Τα μη φαρμακευτικά μέτρα περιλαμβάνουν:

  • Τη μείωση του σωματικού βάρους στα υπέρβαρα άτομα
  • Τη συστηματική αεροβική άσκηση (γρήγορο περπάτημα, ποδήλατο, κολύμβηση κ.λπ.) μισή με μία ώρα την ημέρα τις περισσότερες μέρες της εβδομάδας (όχι λιγότερες από τρεις). Μειώνεται σημαντικά η LDL και αυξάνεται  (κυρίως)  η HDL-χοληστερίνη.
  • Τον αυστηρό περιορισμό των τροφίμων που είναι πλούσια σε κορεσμένο λίπος, όπως λιπαρά κρέατα (αρνί, χοιρινό), ζαμπόν, μπέικον, λιπαρά τυριά, βούτυρο, μαργαρίνες, πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα, κρέμα σαντιγί, αβοκάντο, ξηροί καρποί, κύβοι ζωμού κότας, βοδινού και λαχανικών.
  • Την υποχρεωτική προσθήκη στο διαιτολόγιό άπαχων γαλακτοκομικών προϊόντων, καθώς και όσπρια, δημητριακά ολικής αλέσεως και βεβαίως πολλά φρούτα και λαχανικά.
  • Τον αυστηρό περιορισμό της κατανάλωσης αλκοόλ.
  • Την προσθήκη στην καθημερινή διατροφή τροφών εμπλουτισμένων με φυτικές στερόλες (γάλα, γιαούρτι, μαργαρίνη) που μπορούν να μειώσουν κατά 10% την LDL - χοληστερίνη.


Πηγές / Χρήσιμες παραπομπές


Κατευθυντήριες οδηγίες της ευρωπαϊκής καρδιολογικής εταιρίας για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών(2016)

Δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση

Ελληνική εταιρία αθηροσκλήρωσης 

Διαταραχές Λιπιδίων…Τι πρέπει να γνωρίζω