Στεφανιαία Νόσος


Η στεφανιαία νόσος οφείλεται στη δημιουργία αθηρωματικών πλακών, πλούσιων σε χοληστερόλη, στο τοίχωμα των στεφανιαίων αρτηριών (τα τρία μεγάλα αγγεία της καρδιάς). Οι παράγοντες κινδύνου που οδηγούν στην εκδήλωση στεφανιαία νόσου είναι λίγο - πολύ γνωστοί σε όλους μας και η ναυαρχίδα αυτών βεβαίως αποτελεί το κάπνισμα. Οι πλάκες αυτές λοιπόν με το χρόνο μεγαλώνουν και σκληραίνουν με αποτέλεσμα να οδηγούν σε στένωση του αυλού της αρτηρίας και ως επακόλουθο στη μειωμένη αιμάτωση της καρδιάς. Έτσι, όταν η καρδιά λειτουργεί πιο έντονα λόγω των αυξημένων αναγκών του οργανισμού (σε σωματική ή συναισθηματική κόπωση) το αίμα που φθάνει στο μυοκάρδιο (μέσω της στεφανιαίας αρτηρίας) δεν επαρκεί  για τις ανάγκες της καρδιάς με συνέπεια να εμφανιστεί ισχαιμία και πόνος στο θώρακα, γνωστός ως στηθάγχη.

Αρκετές φορές το στηθαγχικό επισόδιο δεν ακολουθεί κάποιο στρες αλλά εμφανίζεται στην ηρεμία. Εκεί το καρδιακό επεισόδιο έχει διαφορετική παθοφυσιολογική βάση. Σε αυτή την περίπτωση έχει ραγεί κάποια πλάκα (συνήθως μικρή και ευάλωτη) με αποτέλεσμα την δημιουργία θρόμβου που ανάλογα με την εντόπιση και τον βαθμό απόφραξης το οξύ αυτό καρδιακό επεισόδιο μπορεί να εκδηλωθεί ως ασταθής στηθάγχη, οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου ή αιφνίδιο θάνατο. Συνεπώς το κλινικό φάσμα της στεφανιαίας νόσου εκτείνεται από την πιο ‘’ακίνδυνη’’ περίπτωση της σταθερής συμπτωματικής νόσου  μέχρι το ξαφνικό, αιφνίδιο θάνατο. Για αυτό το λόγο όλοι επαγγελματίες υγείας επιμένουν στην πρόληψη. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πως θα εμφανιστεί η στεφανιαία νόσος! 

Παρ' όλο που οι περισσότεροι ασθενείς με στεφανιαία νόσο έχουν το ίδιο υποκείμενο πρόβλημα, κυρίως στένωση των στεφανιαίων αρτηριών, δεν παρουσιάζουν όλοι τα ίδια συμπτώματα. Μερικοί αναπτύσσουν τυπική στηθάγχη δηλαδή οπισθοστερνικό πόνο με συσφυγκτικό χαρακτήρα που κρατάει τουλάχιστον μερικά λεπτά ενώ άλλοι άτυπα συμπτώματα όπως αιμωδίες στα άνω άκρα, πόνο στη πλάτη, βάρος στο θώρακα ή μόνο εφίδρωση. Μερικοί δεν νοιώθουν καν ενόχληση στο θώρακα (ειδικά οι διαβητικοί ασθενείς) και εκδηλώνουν μόνο δύσπνοια (που θεωρείται από τους ειδικούς ισοδύναμο στηθάγχης). Μικρό ποσοστό των ασθενών μπορεί να αναπτύξουν καρδιακή ανεπάρκεια χωρίς να παρουσιάσουν προειδοποιητικά συμπτώματα. Υποβάλλονται σε υπέρηχο, επιβεβαιώνεται η καρδιακή ανεπάρκεια και εν συνεχεία διενεργείται στεφανιογραφία και διαπιστώνεται βεβαίως η στεφανιαία νόσος.

Η σταθερή στηθάγχη προκαλείται από την άσκηση και υποχωρεί με την ανάπαυση. Διαρκεί από 2-3 έως το πολύ 10 λεπτά. Μπορεί να εκδηλώνεται μόνον κατά την ανηφορική βάδιση ή όταν φυσάει δυνατά ο άνεμος αλλά ενδέχεται να αναπτυχθεί και ύστερα από ήπια προσπάθεια, όπως το ντύσιμο. Θα πρέπει να τονιστεί ότι ο  πόνος στο στήθος δεν οφείλεται πάντοτε σε στεφανιαία νόσο και είναι αρκετές φορές δύσκολο κάποιος να κάνει την διαφορική διάγνωση. Στο 20% περίπου των περιπτώσεων, τα συμπτώματα του εμφράγματος είναι ήπια και συχνά εκλαμβάνονται, λανθασμένα, ως δυσπεψία. Αυτό ισχύει κυρίως για τα ηλικιωμένα άτομα και τους ασθενείς με διαβήτη, ίσως διότι οι νευρικές ίνες του πόνου στην καρδιά αυτών των ανθρώπων δεν είναι τόσο ευαίσθητες.

Οι ασθενείς με στεφανιαία νόσο μπορεί να παρουσιάσουν προβλήματα καρδιακού ρυθμού, συνήθως μετά από ένα έμφραγμα, και ο γιατρός χορηγεί ειδικά φάρμακα για να τα θέσει υπό έλεγχο. Αν τα ‘’φτερουγίσματα’’ συνοδεύονται από τάση λιποθυμίας, δύσπνοια ή πόνο στο στήθος, πρέπει άμεσα να επισκεφτούν κάποιον καρδιολόγο. Αν εκδηλώσουν δύσπνοια (οι ίδιοι ασθενείς) τότε ενδέχεται να έχουν αναπτύξει καρδιακή ανεπάρκεια και να βρίσκονται σε καρδιακή κάμψη (αρχόμενο πνευμονικό οίδημα που οφείλεται σε συσσώρευση υγρού στους πνεύμονες).